Czy czujesz, że w relacjach zawsze boisz się, że zostaniesz odrzucona? A może uciekasz od bliskości, bo czujesz, że możesz stracić siebie?
To, jak budujesz więzi emocjonalne, nie jest przypadkowe – w dużej mierze zależy od
Twojego stylu przywiązania. Styl przywiązania to psychologiczny schemat, który kształtuje się już w dzieciństwie – w relacji z głównym opiekunem. To właśnie wtedy uczymy się, czy świat relacji jest bezpieczny, czy raczej zagrażający. Jeżeli opiekun był dostępny emocjonalnie i adekwatnie reagował na nasze potrzeby, rozwija się tzw. bezpieczny styl przywiązania. Jeśli jednak doświadczenie bliskości było nieprzewidywalne, zimne lub nadmiarowe, powstają inne style – unikowy, lękowo-ambiwalentny lub zdezorganizowany.
Każdy z nas rozwija jakiś styl przywiązania, który staje się naszym nieświadomym
„programem” w dorosłych relacjach – w związkach, przyjaźniach, a nawet relacjach
zawodowych. Wpływa on na to, jak reagujemy na bliskość, rozłąkę, konflikty, czy budujemy zaufanie, jak wyrażamy potrzeby, jakich partnerów wybieramy.
Jeśli często zmagasz się z lękiem przed odrzuceniem, zazdrością, wycofaniem
emocjonalnym, brakiem zaufania lub trudnościami w utrzymaniu relacji – to może być znak, że Twój styl przywiązania nie wspiera Cię w budowaniu zdrowych relacji.
Na szczęście, styl przywiązania nie jest wyrokiem. Choć powstaje w dzieciństwie, może ulec zmianie – zwłaszcza poprzez świadomą pracę nad sobą, terapię, doświadczenie bezpiecznej relacji. Właśnie dlatego coraz więcej osób szuka odpowiedzi na pytania:
● Jaki mam styl przywiązania?
● Jak zmienić styl przywiązania?
● Czy terapia może mi pomóc w budowaniu lepszych relacji?
W Urbann Clinic w Warszawie pomagamy osobom, które chcą lepiej zrozumieć swój styl przywiązania a związek, relacje rodzinne lub schematy, które powielają od lat. Jeśli chcesz sprawdzić, jaki masz styl przywiązania i jak go świadomie zmieniać – zapraszamy na konsultację psychologiczną.
Rodzaje stylów przywiązania - jak wpływają na relacje?
W psychologii wyróżnia się cztery główne style przywiązania, które kształtują się we
wczesnym dzieciństwie i mają istotny wpływ na to, jak funkcjonujemy w relacjach dorosłych – zwłaszcza w związkach romantycznych. Znajomość swojego stylu przywiązania w związku może pomóc zrozumieć własne reakcje, trudności emocjonalne oraz powtarzające się schematy w relacjach.
1. Styl bezpieczny - zdrowa baza dla relacji
Styl bezpieczny przywiązania rozwija się u dziecka, które doświadczało spójnych,
adekwatnych i czułych reakcji ze strony opiekunów – takich, które odpowiadały na jego potrzeby emocjonalne w sposób przewidywalny i dostrojony. Gdy opiekun jest dostępny emocjonalnie, reaguje z troską i nie zawodzi w chwilach lęku czy niepewności, dziecko uczy się, że świat jest bezpiecznym miejscem, a bliskość z innymi nie wiąże się z zagrożeniem.
W dorosłości osoby z bezpiecznym stylem przywiązania mają naturalną zdolność do tworzenia trwałych, zdrowych relacji. Potrafią:
● wchodzić w bliskie związki bez nadmiernego lęku przed porzuceniem lub utratą
siebie,
● otwarcie wyrażać swoje uczucia i potrzeby bez obawy o ocenę,
● ufać innym i sobie w relacji,
● radzić sobie z konfliktem w sposób konstruktywny i bez eskalacji emocji,
● zachować emocjonalną równowagę nawet w trudnych sytuacjach.
Osoby z bezpiecznym przywiązaniem nie czują potrzeby ciągłego sprawdzania, czy są kochane, ani nie wycofują się z relacji z lęku przed zranieniem. Ich poczucie wartości opiera się na wewnętrznym przekonaniu, że są godne miłości i że inni ludzie mogą być dla nich dostępni, wspierający i godni zaufania.
To właśnie styl bezpieczny stanowi psychologiczną bazę do budowania dojrzałych, partnerskich relacji. W związkach romantycznych osoby te potrafią łączyć autonomię z bliskością, są empatyczne, obecne i zdolne do głębokiego zaangażowania emocjonalnego.
W terapii osoby z bezpiecznym stylem przywiązania rzadziej zgłaszają problemy wynikające z trudności relacyjnych – częściej ich trudności dotyczą sytuacji życiowych, kryzysów zewnętrznych lub potrzeb rozwojowych. Niemniej jednak, nawet osoby z bezpiecznym przywiązaniem mogą w pewnych warunkach doświadczać zaburzeń emocjonalnych, jeśli ich późniejsze relacje – np. z partnerem lub środowiskiem pracy – były destabilizujące lub traumatyczne.
2. Styl lękowo - ambiwalentny - bliskość pełna niepokoju
Styl lękowo-ambiwalentny przywiązania kształtuje się u dzieci, których opiekunowie byli nieprzewidywalni emocjonalnie – raz dostępni i czuli, innym razem wycofani, nieobecni lub reagujący nadmiernie. W takiej relacji dziecko nie ma pewności, czy jego potrzeby emocjonalne zostaną zauważone i zaspokojone. Uczy się, że bliskość może być niestabilna, a bycie kochanym wymaga wzmożonego wysiłku i nieustannej czujności.
W dorosłości osoby z lękowo-ambiwalentnym stylem przywiązania:
● bardzo pragną bliskości, ale jednocześnie panicznie boją się odrzucenia,
● doświadczają intensywnych, zmiennych emocji i silnego lęku separacyjnego,
● często analizują relacje i sygnały partnera, szukając potwierdzenia akceptacji,
● są podatne na zazdrość, nadwrażliwość na sygnały odrzucenia i emocjonalne
„huśtawki”,
● mogą reagować impulsywnie, z trudnością regulując emocje w bliskich relacjach.
W związkach romantycznych styl lękowo-ambiwalentny ujawnia się jako skrajna potrzeba więzi emocjonalnej przy jednoczesnym braku poczucia bezpieczeństwa. Osoby z tym stylem często angażują się zbyt szybko, boją się samotności i mogą tworzyć relacje oparte na zależności emocjonalnej. Pojawia się u nich wewnętrzny konflikt: „Chcę być blisko, ale boję się, że mnie zostawisz”.
Typowym objawem lękowo-ambiwalentnego stylu przywiązania jest nadmierna
samokontrola emocjonalna przeplatana wybuchami, potrzeba ciągłego upewniania się co do uczuć partnera oraz trudność w budowaniu stabilnego poczucia własnej wartości niezależnie od relacji.
W pracy terapeutycznej osoby z tym stylem uczą się:
● rozpoznawać swoje potrzeby emocjonalne i sygnalizować je w sposób adekwatny,
● zauważać i nazywać swoje lęki związane z opuszczeniem lub odrzuceniem,
● rozwijać zdrowsze, bardziej stabilne strategie budowania relacji,
● budować poczucie bezpieczeństwa w sobie, zamiast szukać go wyłącznie na
zewnątrz.
Choć styl lękowo-ambiwalentny może być źródłem cierpienia i trudności relacyjnych, jest możliwa zmiana. Praca nad budowaniem bezpiecznego stylu przywiązania w terapii przynosi ulgę i prowadzi do większej równowagi emocjonalnej w bliskich relacjach.
3. Styl unikowy - bliskość pod kontrolą
Unikowy styl przywiązania rozwija się najczęściej u dzieci, które doświadczały
emocjonalnego dystansu, braku dostępności lub chłodu ze strony opiekunów. W odpowiedzi na brak bezpieczeństwa emocjonalnego, dziecko uczy się tłumić swoje potrzeby bliskości i samodzielnie regulować trudne emocje, ponieważ nie mogło liczyć na wsparcie dorosłych w chwilach lęku, smutku czy niepokoju.
W dorosłym życiu osoby z unikowym stylem przywiązania:
● unikają nadmiernej bliskości emocjonalnej i niezależności partnera,
● mają trudność w okazywaniu uczuć i dzieleniu się emocjami,
● mogą sprawiać wrażenie chłodnych, zdystansowanych lub niedostępnych,
● niechętnie rozmawiają o trudnych sprawach i często uciekają w racjonalizację,
● traktują zależność emocjonalną jako zagrożenie dla autonomii.
W związkach osoby z unikowym stylem przywiązania często pozostają fizycznie obecne, ale emocjonalnie wycofane. Starają się zachować kontrolę nad sobą i sytuacją, dlatego w momentach napięcia mogą się zamykać, odsuwać, unikać konfrontacji lub unikać deklaracji. Dla partnera może to być trudne i frustrujące – bo pomimo bliskości fizycznej brakuje głębokiego kontaktu emocjonalnego.
Osoby unikowe mają trudność z uznaniem własnych potrzeb emocjonalnych i mogą
nieświadomie deprecjonować wagę relacji, by nie czuć zależności. Zdarza się, że tworzą krótkotrwałe związki lub angażują się tylko do pewnego momentu, po czym wycofują się, gdy pojawia się emocjonalna głębia.
Terapia w przypadku stylu unikowego polega m.in. na:
● budowaniu bezpiecznej przestrzeni do eksploracji emocji,
● uczeniu się rozpoznawania i wyrażania potrzeb bliskości w sposób autentyczny,
● przełamywaniu przekonań, że zależność emocjonalna oznacza słabość lub
zagrożenie,
● rozwijaniu zdolności do tworzenia głębszych, bardziej satysfakcjonujących relacji.
Choć osoby z unikowym stylem przywiązania często dobrze funkcjonują w sferze
zawodowej i intelektualnej, ich relacje osobiste bywają powierzchowne lub niepełne emocjonalnie. Dzięki świadomej pracy nad sobą możliwe jest rozwinięcie większej otwartości emocjonalnej i budowanie bliższych, bardziej satysfakcjonujących więzi z innymi.
4. Styl zdezorganizowany (lękowo - unikowy) - bliskość, która przeraża
Styl zdezorganizowany, nazywany również lękowo-unikowym, to najbardziej chaotyczna i trudna forma przywiązania. Powstaje w dzieciństwie, najczęściej w wyniku traumatycznych doświadczeń – przemocy fizycznej lub psychicznej, zaniedbania, nadużyć, porzucenia, a czasem także wtedy, gdy opiekun był równocześnie źródłem opieki i strachu. Dziecko znajduje się w pułapce: potrzebuje bliskości, ale jednocześnie boi się tej bliskości, ponieważ była ona nieprzewidywalna lub zagrażająca.
W dorosłości styl zdezorganizowany ujawnia się w sposób bardzo ambiwalentny:
● osoba pragnie bliskości, ale jednocześnie jej unika,
● doświadcza silnego lęku przed odrzuceniem, a zarazem lęku przed zależnością,
● reaguje emocjonalnie w sposób chaotyczny, nieprzewidywalny,
● często przechodzi od idealizacji partnera do jego deprecjonowania,
● ma trudność z regulowaniem emocji i nawiązywaniem stabilnych więzi.
Relacje osób z tym stylem bywają burzliwe i niestabilne – pełne sprzecznych sygnałów, intensywnych emocji, chwilowego zbliżenia przeplatanego nagłym wycofaniem. Często występuje silna potrzeba kontroli, głęboki brak zaufania i trudność w budowaniu poczucia bezpieczeństwa zarówno w sobie, jak i w relacji z drugim człowiekiem.
Osoby zdezorganizowane często nie potrafią jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, czego chcą w relacjach. Mogą wchodzić w powtarzające się cykle toksycznych związków, w których doświadczają zarówno silnego przywiązania, jak i lęku, złości, nieufności czy potrzeby ucieczki.
Terapia stylu zdezorganizowanego przywiązania wymaga:
● dużej cierpliwości, empatii i konsekwencji ze strony terapeuty,
● budowania krok po kroku doświadczenia relacyjnego opartego na przewidywalności i zaufaniu,
● pracy nad rozpoznawaniem i nazywaniem własnych emocji,
● uczenia się, że bliskość może być bezpieczna, a zależność – zdrowa i wspierająca.
Choć styl zdezorganizowany wiąże się często z trudnymi doświadczeniami z przeszłości, jest możliwa głęboka zmiana. Wspierająca relacja terapeutyczna może stać się pierwszym krokiem do stworzenia nowej jakości w życiu emocjonalnym – bardziej świadomego, bezpiecznego i stabilnego przywiązania.
Czy można zmienić swój styl przywiązania? Rola terapii w budowaniu bezpiecznej więzi
Styl przywiązania, choć zakorzeniony w dzieciństwie, nie jest wyrokiem na całe życie. Dzięki pracy terapeutycznej możliwe jest stopniowe rozpoznanie własnych schematów relacyjnych i świadoma ich zmiana. W psychoterapii – szczególnie w nurcie psychodynamicznym, integracyjnym oraz poznawczo-behawioralnym – kluczowe staje się zrozumienie, jak styl przywiązania wpływa na relacje, podejmowanie bliskości, reakcje na konflikt czy lęk przed odrzuceniem.
Proces terapeutyczny umożliwia stworzenie tzw. nowej bezpiecznej więzi – relacji z
terapeutą, w której pacjent może doświadczać akceptacji, zrozumienia i stabilności
emocjonalnej. To właśnie w tej relacji możliwa jest korekta wcześniejszych doświadczeń i rozwijanie zdrowszych, bardziej adaptacyjnych sposobów budowania bliskości.
Zmiana stylu przywiązania nie oznacza wymazania przeszłości, ale polega na nauczeniu się nowych sposobów reagowania – z większą samoświadomością, zaufaniem do siebie i zdolnością do tworzenia głębokich, stabilnych więzi. Terapia może być szczególnie pomocna dla osób z unikowym, lękowo-ambiwalentnym lub zdezorganizowanym stylem przywiązania, które często cierpią z powodu trudności w związkach i powtarzających się schematów emocjonalnych.
W Urbann Clinic w Warszawie oferujemy wsparcie terapeutyczne dla osób, które chcą lepiej zrozumieć swój styl przywiązania i rozpocząć proces jego zmiany – w bezpiecznej, wspierającej relacji terapeutycznej.
Czy można mieć więcej niż jeden styl przywiązania?
Chociaż style przywiązania opisuje się jako względnie stałe schematy relacyjne, w
rzeczywistości wiele osób funkcjonuje z mieszanym stylem przywiązania lub prezentuje różne style w różnych relacjach. Na przykład ktoś może mieć lękowo-ambiwalentny styl wobec partnera, bo obawia się porzucenia i zabiega o bliskość, a jednocześnie wykazywać unikowy styl wobec przyjaciół, unikając emocjonalnych rozmów czy większego zaangażowania.
Taki „miks” stylów przywiązania nie jest niczym nietypowym – wynika z indywidualnej historii relacji, doświadczeń z dzieciństwa oraz wydarzeń życiowych, które mogły wzmocnić lub osłabić poczucie bezpieczeństwa w konkretnych kontekstach. Niektóre osoby mogą mieć dominujący styl bezpieczny, ale w sytuacjach stresu wracać do strategii lękowej lub unikowej, np. w związkach romantycznych lub przy konfrontacji.
Dlatego w terapii nie skupiamy się jedynie na „przypisaniu” pacjenta do jednej kategorii, lecz raczej na zrozumieniu jak styl przywiązania działa tu i teraz – w codziennych relacjach, komunikacji, reakcjach na bliskość i oddalenie.
Świadomość mieszanych stylów przywiązania pomaga lepiej rozumieć swoje reakcje i unikać sztywnych etykiet. Uczy, że styl przywiązania to nie etykieta, lecz mapa emocjonalna, którą można z czasem zmieniać, dostosowywać i rozwijać – tak, aby budować zdrowsze, bardziej satysfakcjonujące relacje.
Gotowość do zmiany - zaproszenie do pracy terapeutycznej
Styl przywiązania nie jest wyrokiem – to wzorzec, który powstał w określonych warunkach, ale który można zmieniać. Dzięki świadomej pracy nad sobą możliwe jest przejście od reakcji automatycznych do bardziej dojrzałych, bezpiecznych sposobów budowania relacji.
Jeśli zauważasz u siebie trudności w bliskości, obawę przed odrzuceniem, wycofanie emocjonalne lub powtarzające się schematy w relacjach, terapia może pomóc Ci zrozumieć, skąd one się biorą i jak możesz je zmieniać. W Urbann Clinic w Warszawie oferujemy profesjonalne wsparcie psychologiczne i psychoterapeutyczne w obszarze relacji, stylów przywiązania i pracy z emocjami.
Zapraszamy Cię do spotkania z jednym z naszych doświadczonych specjalistów –
stacjonarnie w centrum Warszawy lub online, w bezpiecznej i dyskretnej przestrzeni. Niezależnie od tego, na jakim etapie jesteś – wspólnie możemy przyjrzeć się Twoim relacjom i stworzyć nową, bezpieczniejszą jakość bliskości.
Umów się na konsultację i sprawdź, jak wyglądałaby praca terapeutyczna
dopasowana do Twoich potrzeb.
Twój styl przywiązania to początek – nie definicja Twojej przyszłości.
O autorze
Paulina Urbanowicz to doświadczony psycholog i psychoterapeuta. Wspiera pacjentów zmagających się z kryzysami w relacji, którzy doświadczają takich trudności jak samotność w związku czy nieefektywna komunikacja.
Kontakt: +48 797 404 763 · kontakt@urbannclinic.pl